top of page

Ayda Toprak Var Mıdır?

Üzerinde yaşadığımız toprağı ne kadar tanıyoruz hiç düşündünüz mü? Ya da toprak olmasaydı dünyada yaşam nasıl olurdu? Bu soruya Kevin Costner’in başrolde olduğu ancak vasatı aşamayan “Su Dünyası” filminde cevap aranmıştır. İzlemeyenler için filmde dünyanın tamamının sularla kaplı olduğu, neredeyse hiç kara, dolayısıyla da toprak olmayan bir dünyadan bir hikaye anlatılıyordu. Filmde bir teknede yaşayan Kevin Costner’in gözü gibi baktığı saksı içindeki bir bitki de bulunuyordu.


Buradan, hazır gündeme aya yolculuk gelmişken “Ayda toprak var mıdır?” sorusuna geçmek istiyorum. Bu soru benim Toprak İlmi dersi kapsamında öğrencilere zaman zaman yönelttiğim, cevabı “Toprak nedir?” sorusuyla neredeyse aynı bir sorudur. Cevaplar hakikaten çok ilginç oluyor. Örneğin aya hiç gidilmediği, ayda yürüyen Neil Armstrong’un görüntülerinin Hollywood stüdyolarında çekildiğini yazan öğrencim dahi vardı.



Sözü daha fazla uzatmadan toprak nedir açıklamaya çalışayım. Toprak, yeryüzünün en üstünde bulunan, kalınlığı birkaç santimetre ila birkaç metre arasında bulunan kayaların parçalanması, suyun da etkisiyle kimyasal olarak ayrışması ve içinde/üzerinde canlıların yaşamasıyla birlikte organik madde içeren kısımdır. Hadi biraz daha açalım bu tanımı. Toprak organik ve anorganik iki materyalin karışmasından oluşur. Anorganik materyal kayaların fiziksel olarak parçalanmasıyla taş, çakıl, kum ve toz (silt olarak da adlandırılabiliyor) boyutlarına kadar küçülmesiyle oluşuyor. Bunlardan taşın ve çakılın boyutu 2 mm çapından daha büyük, diğerleri ise daha küçük